Bulantı ve kusama kanser hastalarının en çok korktuğu 2 belirtidir. Son 20 yılda bulantı kesici etkinliği yüksek ilaçların keşfi ile daha kontrol edilebilir olmakla birlikte halen yaşam kalitesini önemli ölçüde bozmaktadır.

Bulantı Kusma Sebepleri

Kanser hastalığının tipi ve bulunduğu yere göre direkt halsizliğe sebep olabilir. Mide kanseri, beyin tümörleri ve metastazları, karaciğer ve safra yolları kanserleri…
Kemoterapi, radyoterapi, cerrahi, kemik iliği nakli, hormon tedavileri…
Tedaviye cevapsız ağrı, mide barsak kanamaları, kafa içi basınç artışı, kabızlık, barsak tıkanması, reflü, karaciğer yetmezliği, böbrek yetmezliği, hormonal bozukluklar (hipotiroidi, şeker hastalığı vs.), sigara, alkol ve madde kullanımı…
steroid tedavileri, morfin türü ağrı kesicilerin; başlanma ya da kesilme dönemleri
İştahsızlık, vücut sıvı ve tuz dengesizlikleri, …
Depresyon, kaygı bozuklukları

  • Kemoterapi ajanları bulantı ve kusmaya sebep olma riskleri açısından farklılık gösterir. Bazı ajanlar daha az bazı ajanlar daha çok bulantı kusmaya sebep olur. Benzer şekilde radyoterapi de uygulandığı bölgeye ve doza göre farklı şiddette bulantı kusmaya sebep olma riskine sahiptir.
  • Genç ve kadın hastalar, yaşlı ve erkek hastalara göre bulantı-kusmayı daha çok deneyimlerler. Yine daha önceki kemoterapisinde bulantı kusma yaşayanlar, yeniden yaşama beklentisi içinde olanlar ve normal yaşantısında harekete bağlı bulantı yaşayanların, KT ilişkili bulantı kusma yaşamaları daha olasıdır.
  • BEKLENTİ BULANTISI: Bu tip bulantı-kusmalar henüz tedavi başlamadan meydana gelmektedir. Oluş şekli psikolojide “klasik koşullanma” şeklinde tabir edilen bir durumdur. daha önceki tedavi dönemlerinde bulantı kusma yaşamış ve bulantı kusmaya yapılan müdahaleler yetersiz kalmış ise yaşanma olasılığı artar. Kişi henüz tedavi almamışken, hastaneyi gördüğünde, kliniğin kokusunu aldığında, hemşirenin sesini duyduğunda, hatta yattığı odayı hayalinde canlandırdığında dahi, klasik koşullanma tepkisi sonucu bulantısı başlayabilir. Bu durum çoğu zaman aile ve bakım verenler tarafından anlaşılamaz, kişinin nazlılığına bağlanabilir, psikolojik denilerek geçiştirilmeye çalışılabilir. Oysa kişi gerçekten bulantı hissini yoğun bir şekilde yaşamaktadır. Bu tip beklenti bulantı ve kusmasına müdehale psikoloji destek ve psikiyatri ilaçlarıyla yapılır!

Bulantı-Kusma Tedavisi

  1. Doktorunuzu yaşadığınız şikayet ve özellikleri konusunda bilgilendirin. Bulantı kusmanın sebebi ne kadar doğru tespit edilir ise o kadar doğru ve hızlı tedavi edilecektir.
  2. Doktorunuzun önerdiği bulantı gidericileri kullanın , fayda etmemesi halinde doktorunuzu bilgilendirin.
  3. Şikayetlerinizin stres ile arttığını gözlediyseniz ya da beklenti bulantısı yaşadığınızı farkettiyseniz psikolojik destek talep edin.
  4. Psikiyatristiniz ya da psiko-onkoloğunuzun öğreteceği, anksiyete ilişkili bulantı kusmaları yönetebilmeniz için, gevşeme egzersizleri, imgeleme(imaginasyon), koşullanmayı kırmaya yönelik sistematik duyarsızlaştırma, dikkati başka yöne çekme tekniklerini kullanın.
  5. Bulantı-kusma ve koku hassasiyeti olduğu durumlarda, yemeklerinizi başkalarının hazırlamasını talep edin, sizi rahat hissettirecek, kolay yenilebilecek, keskin koku ve tada sahip olmayan, baharatsız yiyecekleri tercih edin.
  6. Beslenme içeriğinin bulantıyı kontrol etmede önemi büyüktür. Yüksek protein içeriğinin ya da zencefil tüketiminin bulantı kontrolüne destek olduğuna dair bilimsel yayınlar vardır. Diyetisyeninizden destek alın.
  7. Doktorunuzun bilgisi ve onayı dahilinde, bulantı kusmada etkinliği olabilecek tamamlayıcı tıp yöntemlerini (alternatif tıp yöntemlerini vurgulamadığımı özellikle belirtmek isterim.) uygulayın.
  8. Doktorunuzun onaylamadığı kulaktan dolma edinilen hiçbir yöntemi kullanmayın!

 

BULANTI KUSMA İLE İLGİLİ AYRINTILI TIBBİ BİLGİ İÇİN TIKLAYINIZ

Yararlanılan Kaynaklar:

  1. Psycho-oncology Textbook, Second Edition Chapter 31

 


Bu sitedeki bilgiler okuyucuyu bilgilendirmek amacıyla yazılmış olup tanı ve tedavi amaçlı kullanılamaz. Yazarın izni olmadan ya da kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz, kopyalanamaz.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •